Có dịp mình qua Nhật và gặp đứa bạn mình đang làm việc bên đó. Nói thêm một chút là bạn mình tốt nghiệp Master ở bên Nhật với chương trình tiếng anh, và trình độ tiếng Nhật của bạn ấy chỉ đủ để giao tiếp thông thường trong sinh hoạt hay công việc. Đứa bạn mình cũng có tâm sự rằng làm việc ở công ty toàn người Nhật một thời gian nhưng vẫn thực sự chưa tự tin vào việc viết bất kỳ một tài liệu nào.
Vấn đề ở đây là gì, chắc hẳn những người đã, đang học tiếng Nhật đều biết, một trong những yếu tố quan trọng trong viết tiếng Nhật đó là Kanji, mà bài viết hôm nay của mình sẽ đề cập đến.
Giới thiệu qua một chút về Kanji nhé!
Kanji là một trong 3 bảng chữ cái dung trong hệ thống chữ viết của Tiếng Nhật.
Đây là một bộ chữ viết mượn từ tiếng Trung Quốc, được dung với các bộ chữ Tiếng Nhật gốc như hiragana hay katakana. Đó là lý do vì sao muốn đọc hay viết tiếng Nhật thì chắc chắn phải học Kanji.
Bây giờ, hãy cùng thử sờ mó vào 3 bộ chữ này để thấy rõ được vai trò của kanji ở đây nhé.
Người Nhật thường dung Hiragana để phiên âm ngôn ngữ của họ
これはひらがなです
Với Katakana, người Nhật thường dung để phiên âm những từ mượn của tiếng nước ngoài, không phải tiếng Nhật gốc.
カタカナ
Nhưng thường thì khi đọc chúng ta hay nhìn thấy những câu trộn lẫn nhiều bảng chữ cái như thế này
漢字を読めますか
Trông như hoa bướm bay lượn trước mắt, thật khó khó nhớ khó thuộc lắm đúng không? Cơ mà chúng vẫn là một phần của tiếng Nhật, vẫn phải tiếp xúc với nó nếu bạn đã xác định học tiếng Nhật.
Trên thực tế Kanji là bộ chữ mượn từ tiếng Trung Quốc và chúng phức tạp hơn nhiều so với hiragana hay kitagana.
Ví dụ, trong tiếng Nhật nước đọc là “mizu”, viết bằng hiragana sẽ là み(mi)ず(zu). Những ai đã biết qua về bộ chữ hiragana thì đều biết cách viết trong hiragana giống như cách từ đó được phát âm.
Tuy nhiên, trong Kanji chúng ta có thể viết thành duy nhất một từ 水
Nó chỉ cần biểu diễn bằng một ký tự thay vì 2 ký tự như hiragana, nhưng cách phát âm vẫn là “mizu”.
Đôi khi nếu mình đặt 2 chữ kanji gần nhau, nó sẽ tạo ra một từ mới với nghĩa đc ghép từ 2 chữ cái tách biệt. Ví dụ như 漢 (kan, or かん) nghĩa là Trung Quốc, 字(ji, or じ) nghĩa là chữ cái/ký tự. Chuyện gì xảy ra khi đặt 2 chữ này gần nhau. Đúng rồi đó, nó sẽ trở thành Kanji nghĩa là Hán tự.
Nghe cũng hợp lý đó nhỉ?! Nên nhớ một điều rằng Tiếng Nhật mượn Kanji từ bộ chữ của Trung quốc nên nó còn được gọi là Hán tự. Còn hiragana thường được dung để phát âm một từ, thế nên nếu bạn không biết cách viết Kanji thì chí ít bạn cũng biết cách đọc nó chứ.
Kanji trông rườm ra khó nhớ vậy thôi chứ sử dụng nó có thể tiếp kiệm kha khá không gian đấy, và nếu bạn hiểu được cách cấu thành chữ Kanji, thì bạn hoàn toàn có thể đoán nghĩa của từ hay cách phát âm từ đó ngay cả khi đó là lần đầu tiên bạn nhìn thấy nó.
Đọc đến đây bạn khoan hẵng nản, hãy đọc tiếp để biết Kanji cấu thành như thế nào nhá :)
Kanji
Hãy tưởng tượng rằng bộ chữ Kanji như một tấm bảng xếp hình gồm rất nhiều mảnh ghép (ều, mọi người đừng nghĩ xếp hình theo nghĩa gì gì đó nhá) mà mỗi mảnh ghép đều có một vị trí xác định để tạo nên tấm bảng hoàn thiện.
Ví dụ như, từ umi trong Kanji là 海, thì trong hiragana sẽ làうみ
Thử bóc tách từ trái sang hay từ phải qua của chữ Kanji này xem thế nào nhá. Nhìn từ phải qua thì đó là . Còn nhìn từ trái qua thì sẽ tách được chữ u ra, chữ này có nghĩa là nước. Như vậy chữ Kanji này được cấu thành từ 2 chữ có liên quan đến nước.
Thử đoán xem, nghĩa từ đó chính là đại dương (ocean)!
Biến đổi các chữ gốc (radicals) trong Kanji
Nhắc lại một ví dụ đã nói ở trên, nước
Một phần trong chữ Kanji được tạo từ một chữ mang nghĩa rộng hơn hay còn gọi là Kanji gốc (radical), chữ gốc này sẽ thay đổi nét khi chúng được đặt bên cạnh của chữ Kanji khác.
Có tất cả 214 chữ gốc (radical) trong tiếng Nhật và những chữ khác phức tạp hơn cũng được tạo thành từ những chữ gốc này.
Một ví dụ khác nhé, trái đất: 土, với từ đồi (núi): 塚
Có thể thấy chữ “trái đất” trong chữ “đồi” được viết khác nét một chút so với chữ gốc.
Như vậy là nếu nhớ kha khá được một lượng chữ gốc, hay chỉ những chữ phổ biến như “nước”, “trái đất” hay “nhân” là hoàn toàn chúng ta có thể đoán được nghĩa của một chữ kanji rồi.
Nói dông nói dài mãi mà vẫn chưa ra 6 cái bước cơ bản như tiêu đề ấy nhỉ. Đừng nản nhé, học tiếng Nhật hay học bất kỳ một ngoại ngữ gì đều cần một sự kiên nhẫn nhất định mới có kết quả được đó.
6 bước này thực ra mình đọc từ một bài viết khác nhưng muốn share lại dưới cái nhìn cá nhân của mình. Thực sự là lúc mới đọc cái này, trong đầu mình chỉ nghĩ “Xời, tưởng gì, mấy tip này nghe cũng nhiều rồi mà, cũng không có gì khác biệt”. Cơ mà ngẫm lại thì thấy từng bước đúng là mình đã biết đã nghe từ trước nhưng sắp xếp nó thành một lộ trình thì quả thực chưa thấy, với cả đọc và biết tips là một chuyện, còn việc có thực hiện nó hay không thì lại là một chuyện khác. Mình tin là nếu thực hiện được 6 bước này thì việc học Kanji sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Cùng bắt đầu nhé!
  1. Học thuộc các chữ gốc (radicals)
Như ở trên mình có nói, đa phần chữ Kanji được tạo thành từ radical. Do vậy học thuộc các radical sẽ phải là bước cơ bản đầu tiên cần thực hiện khi bắt đầu học Kanji. Có thể hình dung rằng học radical cũng như việc học các bảng chữ cái hiragana hay katakana trước khi làm quen với từ vựng
  1. Luyện tập và ghi nhớ thứ tự các nét khi viết chữ Kanji
Cũng giống như những ngoại ngữ khác, khi học thuộc từ vựng thì chúng ta đều cần phải viết đi viết lại từ vựng. Một điều đặc biệt là trong tiếng Nhật, chúng ta không chỉ cần nhớ các nét một chữ mà còn phải nhớ thứ tự viết các nét của chữ đó. (Hình như đây là nét chung của các ngôn ngữ dung chữ tượng hình, vì mình có biết tiếng Hàn nó cũng có nét đặc biệt này)
  1. Tập trung học Jouyou Kanji thôi nhé
Đọc đến đây chắc nhiều người sẽ tự hỏi Jouyou Kanji là gì?
Jouyou là các Hán tự Kanji phổ thông do bộ giáo dục Nhật Bản quy định áp dụng tại Nhật Bản từ năm 1981. Đây thực là những ký tự Kanji được giản hóa để tiện trong giáo dục và người nước ngoài học tiếng Nhật.
Số lượng chữ Kanji trong Tiếng Nhật đang gây tranh cãi, từ điển chữ Hán được Haruo Shirane đánh giá là cực kỳ đáng tin cậy - có chứa khoảng 50000 chữ Hán và được cho là khá đầy đủ. Tuy nhiên những từ điển tiếng Trung gần đây có đến trên 80000 chữ Hán (Theo nguồn Wiki). Bất kể là thông tin nào chính xác đi chăng nữa thì những con số đó rất gây hoang mang và khủng hoảng cho những người nước ngoài học tiếng Nhật.
Chính vì vậy mà bước thứ 3 này khuyên mọi người chỉ nên tập trung vào Jouyou Kanju thôi. Vì một lý do rất đơn giản, bộ chữ này bao gồm 2.136 ký tự (tính đến 2010), một con số bé hơn tận 25-40 lần. Và vì đây là bộ chữ sử dụng trong giáo dục ở Nhật nên chắc chắn nó là bộ Kanji phổ biến nhất ở Nhật.
Vậy đó, vì nó phổ biến nhất nên mình nghĩ chỉ cần học bộ này là đủ với những ai không có nhu cầu học chuyên sâu về tiếng Nhật như mình.
  1. Bắt đầu học từ vựng Kanji với những thứ gần gũi diễn ra hằng ngày xung quanh mình
Bước này thì không chỉ với tiếng Nhật mà bất kỳ với một ngoại ngữ nào đều hiểu quả để trau dồi vốn từ vựng. Hằng ngày, bắt gặp một sự vật sự việc gì đó thường xuyên diễn ra, thì đó là cách để remind từ vựng hằng ngày hiệu quả mà không cần bất cứ một công cụ nào như app hay flashcard. Chỉ cần mỗi lần bắt gặp sự vật sự việc đó thì cố gắng nhớ lại từ đó trong tiếng Nhật là gì, lặp đi lặp lại nhiều lần nó sẽ thành thói quen cho bản thân và tự vựng đó cũng sẽ nằm trong vốn từ vựng của mình.
  1. Rèn luyện trí nhớ với flashcard hay từ điển hay bất kỳ app gì trên điện thoại để giúp nhớ lâu hơn
Cách này thì quá quen thuộc rồi, chắc không cần phải nói nhiều nữa. Hiện nay, có khá nhiều app trên mobile hỗ trợ các bài giảng, bài test học Kanji từ cơ bản. Trong thời đại 4.0 này thì mình tin bạn nào cũng dành ngày mấy tiếng để nhìn vào màn hình điện thoại, thế nên trích ra một phần thời gian đó để học Kanji trên điện thoại cũng là một cách hữu hiệu đó.
  1. Đọc tiếng Nhật càng nhiều càng tốt để quen với chữ cái
Với Kanji, thường chúng ta bắt gặp rất nhiều trong văn viết tiếng Nhật, thế nên tích cực đọc càng nhiều tiếng Nhật thì gặp càng nhiều chữ Kanji, va vấp nhiều thì sẽ biết nhiều thôi. Với bản thân mình sách nhiều chữ mình nhìn cũng ngán lắm thế nên mình sẽ tìm đến các quyển truyện tranh chắc dễ vào hơn.
Vậy đó, trên đây là bài tóm tắt sơ lược cơ bản về Kanji, hy vọng nó sẽ hữu ích cho những ai mới bắt đầu tìm hiểu về Kanji. Chúc thành công!